Phân tích nhân vật Phương Định trong truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê



Phan tich nhan vat phuong dinh – Bài phân tích của Nguyễn Nguyễn Thu Lan lớp 12c1 khối chuyên văn trường THPT chuyên Tam Sơn – Tuyên Quang (Giải nhì cuộc thi HSG văn toàn tỉnh năm 2006).

 
Những ngôi sao xa xôi” được nữ văn sĩ tài ba Lê Minh Khuê viết năm 1971, thời kì chống Mĩ gay go ác liệt. Đoạn trích truyện ở sách giáo khoa đã làm nổi bật hình ảnh, vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam trên tuyến đường Trường Sơn với vai kể, ngôi kể, lời kể phù hợp, miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế.
 
 
 
 
 

 

 

Phương Định là con gái Hà Nội, có một thời học sinh hồn nhiên, vô tư bên mẹ, ở một căn buồng nhỏ, ở một thành phố hòa bình trước chiến tranh. Những kỉ niệm ấy luôn sống lại trong cô ngay giữa chiến trường dữ dội. Nó vừa là niềm khao khát, vừa làm dịu mát tâm hồn cô trong hoàn cảnh khốc liệt của chiến trường. Cô vào chiến trường đã được 3 năm, quen với bom đạn, hiểm nguy, hang ngày phải giáp mặt với cái chết, nhưng cô không mất đi sự hồn nhiên, trong sang, yêu đời.

 

Phương Định là cô gái nhạy cảm, hồn nhiên, hay mơ mộng và thích hát. Cô yêu mến những đồng đội trong tổ và cả đơn vị của mình, cô dành tình cảm cho tất cả những chiến sĩ cô gặp hàng đêm trên đường vào mặt trận. Cô nhạy cảm và quan tâm đến hình thức của mình.. Nhạy cảm nhưng cô lại không hay bộc lộ tình cảm ra ngoài, thường tỏ vẻ kín đáo tưởng đâu kiêu kì.Hành động và tâm trạng của Phương Định trong một lần phá bom cho thấy phẩm chất cao đẹp của cô: tinh thần trách nhiệm cao với công việc, bình tĩnh, khôn khéo, dũng cảm. Phương Định có một thế giới nội tâm phong pú, trong sáng nhưng không phức tạp.

 

 
 
 
 
 
 

Hình ảnh Phương Định_một trong ba cô gái của “tổ trinh sát mặt đường” trong truyện ngắn “những ngôi sao xa xôi” đã được nhà văn Lê Minh Khuê khắc họa rất thành công.Thật vậy,hình ảnh Phương Định hiện lên vô cùng đáng yêu đáng mến, một cô gái Hà Nội xinh xắn nhưng chỉ khiêm tốn nhận mình là “khá” với “hai bím tóc dày, tương đối mềm” , “cái cổ cao kiêu hãnh như đài hoa loa kèn”, còn đôi mắt, đôi mắt tuyệt đẹp_đôi mắt mà các anh lái xe vẫn hết lời khen ngợi “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm!”.Một vẻ đẹp thật nữ tính và có chiều sâu! Bước chân vào chiến trường,hành trang duy nhất mang theo là những kỉ niệm về những ngày tháng hồn nhiên của thời thiếu nữ bên gia đình trong “một căn nhà nhỏ” để rồi cô chợt nhớ nhà, nhớ mẹ,”nhớ những ngôi sao to trên bầu trời thành phố”,nhớ “cái vòm tròn nhà hát” hoặc “bà bán kem…”…Tất cả như ùa về trong giây lát.

 

Phải chăng chính những kỉ niệm hồn nhiên,trong sáng của thời thiếu nữ nơi quê nhà thân thương ấy đã làm dịu mát lòng cô ngay giữa chiến trường bom đạn ác liệt? Phương Định còn rất thích hát, cô thích “dân ca quan họ mềm mại dịu dàng”,”thích Ca-chiu-sa của Hồng Quân Liên Xô”, thích “dân ca Ý trữ tình giàu có” , cô hát với một niềm lạc quan , yêu đời tha thiết , tiếng hát át tiếng bom, và cái ác liệt của chiến tranh cũng đâu thể ngăn cản được niềm vui thích rất đỗi ngây thơ đến trẻ con của Định , cô “vui thích cuống cuồng” khi bắt gặp một trận mưa đá trên cao điểm.

sklgsdjbjksdkgsdkgsdg

 

Chao ôi, có ai ngờ rằng ở người con gái tưởng chừng như kiêu kì ấy lại có một tình đồng chí , đồng đội gắn bó keo sơn ruột thịt như chị em hơn bao giờ hết , và “thực tình trong suy nghĩ của cô những người đẹp nhất , thông minh , can đảm và cao thượng nhất là những người mặc quân phục có ngôi sao trên mũ”.Chẳng những Phương Định là một cô gái có tâm hồn trong sáng, nhiều mơ ước,nhiều xúc cảm mà cô còn là một nữ thanh nien xung phong hết sức can trường quả cảm nữa.Đáng khâm phcuj biết bao khi người con gái đất Hà thành ấy đã rời chiếc ghế nhà trường xung phong vào phục vụ tuyến đường Trường Sơn máu lửa để rồi từng ngày chạy trên cao điểm,từng giờ từng phút đếm bom rơi,bom nổ , ước lượng khối đất đá lấp vào hố bom,tậm chí phá bom nếu cần,thật nguy hiểm bởi ngày ngày phải đối mặt với Tử thần nhưng dường như cô không hề quan tâm đến cái chết,cô luôn đặt nhiệm vụ lên hàng đầu và hoàn thành tốt công việc.Đọc “Những ngôi sao xa xôi” ta như thấy được ở người con gái ấy hình ảnh của cả thế hệ thanh niên xung phong trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước “Xẻ dọc trường Sơn đi cứu nước/Mà lòng phơi phới dậy tương lai”. Những trang văn của Lê Minh Khuê đã khép lại nhưng hình ảnh một cô gái Hà Nội vớ “hai bím tóc dày” đang “ngồi bó gối mơ màng” bên khung cửa sổ vẫn còn mãi trong lòng người đọc.

 

 
 
 
 
Thành công nhất trong truyện là nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật. Truyện được miêu tả theo ngôi thứ nhất, cũng là nhân vật chính, tạo điều kiện để tác giả tập trung miêu tả thế giới nội tâm của nhân vật chính, làm cho câu chuyện diễn tả một cách chân thật, tự nhiên cảm xúc, tâm trạng của những người chiến sĩ. Nhan đề truyện xuất phát từ ánh nhìn của Phương Định, những ngôi sao xa xăm trên bầu trời gợi nhiều cảm xúc. Bên cạnh đó, vẻ đep tâm hồn của ba cô gái thật lấp lánh, lãng mạn giữa hiện thực khắc nghiệt như những ngôi sao xa xôi, lấp lánh trên bầu trời cao rộng.
 

 

Trường Sơn là nơi thử thách ý chí, khí phách con người Việt Nam . Chính những con người như Phương Định, Thao, Nho đã xướng nên bài ca tuyệt đẹp của “những bông hoa trên tuyến lửa” anh hùng. Giữa sự ác liệt của chiến tranh, vẻ đẹp của họ vẫn tỏa sáng. Sức trẻ, lòng yêu nước, khát vọng hòa bình đã tạo nên sức mạnh cho cuộc kháng chiến gian khổ mà anh hùng. Họ vốn chỉ là những con người rất đỗi bình thường nhưng đã góp phần tạo nên những kì tích anh hùng cho dân tộc:
 

 


“Em là người thanh nien xung phong
 
Không có súng chỉ có đôi vai tải đạn

 

Giữa tầm đạn thù tấm lòng dũng cảm
 
Em vượt đường dài tiếp thêm lửa chiến công”
 
 
Tóm lại, truyện “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê đã làm sống lại trong mọi người hình ảnh tuyệt đẹp của những cô gái thanh niên xung phong thời kháng chiến chống Mỹ với tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hy sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan. Phương Định, tuy chỉ là một ngôi sao bé nhỏ, nhưng sẽ luôn tỏa sáng, sáng lấp lánh trên bầu trời Việt Nam . Các cô mãi là những hình ảnh đẹp, tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kì kháng chiến.
 
 
Nguồn : Kênh tri thức